Tạo môi trường tiếng Anh trong nhà mà không tốn tiền

Cụm từ “môi trường tiếng Anh tại nhà” thường gợi ra những hình ảnh khá tốn kém: một góc phòng dán đầy flashcard, kệ sách nhập khẩu, máy đọc thẻ hay các gói học trực tuyến trả phí hằng tháng.

Phần lớn những thứ đó không thực sự cần thiết, và một số cách sử dụng còn có thể phản tác dụng.

Điều tạo nên môi trường ngôn ngữ không nằm ở số đồ dùng trong nhà, mà ở số lần con tiếp xúc với tiếng Anh trong ngày và cảm giác của con trong mỗi lần tiếp xúc. Cả hai điều này đều có thể thực hiện mà không tốn tiền.

Nguyên tắc: học ít mỗi lần, nhưng lặp lại thường xuyên

Một nguyên tắc về ghi nhớ được Ofsted nhấn mạnh trong báo cáo tổng quan về dạy ngoại ngữ là luyện tập giãn cách: ôn lại nhiều lần trong những khoảng thời gian ngắn sẽ hiệu quả hơn học dồn trong một lần.

Áp vào việc học ở nhà, có thể hiểu đơn giản là:

Mỗi ngày học ba lần, mỗi lần năm phút, sẽ hiệu quả hơn việc dồn thành một buổi 45 phút vào cuối tuần.

Điều này đặc biệt phù hợp với những gia đình bận rộn, vì vài khoảng năm phút dễ sắp xếp trong ngày hơn nhiều so với một buổi học kéo dài 45 phút.

Cách này cũng giúp cha mẹ nhìn khác về “góc tiếng Anh” tại nhà: không nhất thiết phải tạo một nơi riêng để con ngồi học, mà có thể đưa tiếng Anh vào những hoạt động quen thuộc trong ngày.

Năm điểm chạm trong ngày, không tốn đồng nào

1. Bữa sáng – nghe tiếng Anh

Bật một danh sách nhạc tiếng Anh trong lúc cả nhà ăn sáng. Không hỏi, không kiểm tra, cũng không cần dịch.

Mục đích không phải để con cố học từ mới, mà là tạo thêm những lần con được nghe nhịp điệu và âm thanh của tiếng Anh. Ofsted cũng lưu ý rằng việc tiếp xúc và sử dụng ngôn ngữ đích có thể giúp người học dần quen với nhịp điệu, âm thanh và ngữ điệu của ngôn ngữ đó.

Có một lưu ý quan trọng: khi bắt đầu trò chuyện với con, hãy tắt nhạc. Các tài liệu hướng dẫn phát triển ngôn ngữ cho trẻ lưu ý rằng tiếng ồn nền có thể khiến trẻ khó tập trung nghe lời nói hơn. Nhạc có thể dùng để tạo thêm cơ hội nghe, nhưng không nhất thiết phải bật trong mọi hoạt động.

2. Đường đi học – một câu hỏi

Trên đường đi học hoặc về nhà, hãy hỏi con một câu tiếng Anh mà bạn đã thuộc sẵn. Không cần nhiều – lặp lại cùng một câu trong nhiều ngày cũng được.

Nếu không tự tin về phát âm, bạn có thể biến điều đó thành một cơ hội: nhờ con dạy mình cách nói câu ấy cho đúng. Con được ở vị trí người biết, còn bạn có thêm lý do để cùng con lặp lại mỗi ngày.

3. Trong bếp – gọi tên đồ vật

Trong lúc nấu ăn, hãy gọi tên một vài thứ bằng tiếng Anh. Không nhất thiết phải nói cả câu.

Cách này giúp từ mới gắn với đồ vật và hành động đang diễn ra ngay trước mắt, thay vì chỉ xuất hiện dưới dạng một dòng chữ trong vở.

Với trẻ nhỏ, hướng dẫn dành cho cha mẹ còn gợi ý tận dụng lúc chuẩn bị thức ăn để đếm, dùng các từ chỉ hành động như “rót”, “khuấy”, “trộn” và nói về các khái niệm như “nhiều hơn”, “ít hơn” hay “quá nhiều”.

4. Trước khi ngủ – cùng con xem sách, không cần đọc hết chữ

Để vài cuốn truyện tranh tiếng Anh trong tầm với của con. Không cần sách đắt tiền và cũng không nhất thiết bạn phải đọc được toàn bộ chữ trong sách.

Bạn có thể cùng con nhìn tranh và nói về những gì hai người thấy trên trang. Đây cũng là một cách được các tài liệu hướng dẫn phát triển ngôn ngữ cho trẻ khuyến khích.

Nếu con đã biết đọc, hãy để con đọc cho bạn nghe. Nếu con đọc sai một vài chỗ, không nhất thiết phải ngắt lại để sửa ngay; bạn có thể tiếp tục hỏi về câu chuyện để giữ mạch tương tác.

5. Cuối tuần – xem lại một bộ phim hoạt hình bằng tiếng Anh

Hãy chọn một bộ phim con đã từng xem bằng tiếng Việt. Vì đã biết nội dung, con sẽ dễ theo dõi câu chuyện hơn và ít cảm thấy nản khi chuyển sang tiếng Anh.

Nếu mục tiêu là luyện nghe, nên hạn chế phụ đề tiếng Việt vì con rất dễ tập trung vào việc đọc thay vì nghe. Nếu cần phụ đề để theo dõi nội dung, có thể thử phụ đề tiếng Anh.

Ba thứ tốn tiền mà thường không đáng

Bộ flashcard đắt tiền. Nếu chỉ học từng từ rời rạc trên thẻ, con sẽ khó thấy cách dùng từ trong giao tiếp thực tế. Nếu vẫn muốn dùng flashcard, có thể ghi cụm từ thay vì chỉ ghi từ đơn – “drink water” thay vì “water” – để con thấy ngay từ đó có thể được dùng như thế nào.

Máy đọc thẻ và bút chấm đọc. Những thiết bị này có thể cung cấp mẫu phát âm, nhưng không thể thay thế hoàn toàn tương tác với người thật: chúng không thực sự hỏi tiếp theo câu trả lời của con, chờ con diễn đạt hay mở rộng điều con vừa nói. Trong khi đó, những lượt tương tác qua lại vẫn là phần quan trọng trong quá trình phát triển ngôn ngữ.

Gói học trực tuyến mà con dùng một mình. Những chương trình này có thể hữu ích như một phần bổ sung. Nhưng nếu chúng thay thế hoàn toàn thời gian trò chuyện và tương tác, lợi ích sẽ không giống nhau.

Một nguyên tắc quan trọng khi cùng con học tiếng Anh ở nhà

Nếu chỉ nhớ một điều từ bài này, hãy nhớ:

Khi con sử dụng tiếng Anh ở nhà, đừng quá tập trung vào việc sửa lỗi hay kiểm tra con.

Lý do đã được nói tới trong một bài khác trên V-Compass: học ngôn ngữ đòi hỏi trẻ phải thử nói ngay cả khi chưa thể nói hoàn toàn chính xác.

Nếu lần nào dùng tiếng Anh ở nhà con cũng bị ngắt lại để sửa, con có thể dần trở nên dè dặt hơn khi muốn nói.

Ở nhà, tiếng Anh nên là thứ con có thể thử dùng mà không có cảm giác mình đang bị chấm điểm. Việc sửa lỗi có thể dành cho những thời điểm học tập phù hợp hơn.

Xem thêm bài Con học tiếng Anh mà mẹ căng thẳng: bốn thói quen nhỏ thay đổi cả không khí trong nhà.

Gợi ý cách tạo môi trường tiếng Anh tại nhà theo từng độ tuổi

Dòng cuối cùng đặc biệt đáng chú ý. Với trẻ lớn, điều quan trọng dần không còn là cha mẹ sắp xếp nội dung gì, mà là con có tìm được lý do của riêng mình để sử dụng tiếng Anh hay không. Một đứa trẻ 13 tuổi chủ động xem video tiếng Anh về chủ đề mình yêu thích có thể tiếp xúc với ngôn ngữ nhiều và tự nhiên hơn so với khi bị giao một cuốn sách chỉ vì nó được cho là “phù hợp trình độ”.

Bắt đầu từ đâu?

Chọn một trong năm điểm chạm ở trên và duy trì mỗi ngày trong hai tuần. Chỉ cần một điểm.

Nếu cần chọn cách đơn giản nhất, hãy bắt đầu từ bữa sáng – vì bạn gần như không phải làm gì ngoài việc bật một nội dung tiếng Anh phù hợp, và đây là hoạt động diễn ra hằng ngày dù lịch sinh hoạt có bận đến đâu.

Sau hai tuần, hãy thêm điểm chạm thứ hai.

Nguồn tham khảo

Bài viết do V-Compass biên soạn, tham khảo từ:

• Research review series: Languages, Ofsted – https://www.gov.uk/government/publications/curriculum-research-review-series-languages · Contains public sector information licensed under the Open Government Licence v3.0

• Nội dung hướng dẫn cha mẹ về phát triển ngôn ngữ và trò chuyện với con thuộc khu vực công · Contains public sector information licensed under the Open Government Licence v3.0

• Farrant, B. M. (2012). Joint attention and parent-child book reading. Family Matters, 91. Australian Institute of Family Studies (AIFS) on behalf of the Commonwealth of Australia (CC BY 4.0)

Đây không phải bản dịch của bất kỳ tài liệu nào nêu trên.