Cuối học kỳ, tổ chuyên môn yêu cầu viết bản tự đánh giá công tác giảng dạy. Giáo viên ngồi trước trang giấy trắng và cố nhớ lại bốn tháng vừa qua.
Nhớ được gì? Vài tiết nổi bật — tiết mà lớp mất trật tự, tiết mà hoạt động chạy rất tốt. Còn khoảng tám mươi tiết bình thường ở giữa thì gần như không còn dấu vết.
Bản phản tư viết trong tình trạng đó không phản ánh việc dạy thực tế. Nó phản ánh trí nhớ về những gì bất thường.
Hai dòng ghi ngay sau mỗi tiết giải quyết được vấn đề này — và tốn ít công hơn nhiều.
Vì sao trí nhớ về lớp học của chính mình không đáng tin
Chúng ta nhớ những gì nổi bật, không nhớ mức trung bình. Điều này đúng với mọi người, không riêng giáo viên.
Hệ quả cụ thể trong nghề dạy:
Chị nhớ tiết mà em A phá lớp, không nhớ mười tiết em ấy ngồi im
Chị nhớ hoạt động nhóm thất bại, không nhớ ba lần nó chạy ổn
Chị nhớ cảm giác "hôm nay dạy mệt", không nhớ vì sao mệt
Nghĩa là khi đánh giá cách dạy của mình, chị đang làm việc với dữ liệu bị lệch — và lệch theo hướng bi quan, vì thất bại thường nổi bật hơn thành công.
Ghi chú ngay sau tiết là cách rẻ nhất để có dữ liệu không bị lệch.
Khung ghi chú: hai dòng, không hơn
CHẠY ĐƯỢC: ..............................................
LẦN SAU ĐỔI: .............................................
Chỉ vậy. Viết trong 60 giây, ngay khi học sinh vừa ra khỏi lớp.
Vì sao chỉ hai dòng: vì ba dòng trở lên thì sẽ bỏ sau tuần thứ hai. Một hệ thống được dùng thật đáng giá hơn nhiều so với một hệ thống hoàn hảo bị bỏ dở.
Vì sao phải viết ngay: sau một tiết khác, chi tiết đã mờ. Sau một ngày, chỉ còn ấn tượng chung.
Viết gì vào dòng "chạy được"
Đây là dòng hay bị viết hời hợt nhất. "Lớp ngoan" không dùng được vào việc gì.
Ghi cái cụ thể mà chị sẽ muốn dùng lại:
"Cho ghi ý ra giấy trước khi nói — lớp 7B nói nhiều hơn hẳn"
"Bảng thời gian đếm ngược làm các em xong đúng giờ"
"Gọi em Minh trả lời trước tạo đà cho nhóm bàn cuối"
Ba tháng sau, khi soạn bài cho lớp tương tự, những dòng này là thứ có giá trị nhất.
Viết gì vào dòng "lần sau đổi"
Ghi một thay đổi cụ thể, không ghi lời tự trách.
Không dùng được | Dùng được |
|---|---|
"Mình nói nhiều quá" | "Cắt phần giải thích ngữ pháp xuống 5 phút" |
"Hoạt động nhóm hỗn loạn" | "Lần sau ra tín hiệu dừng trước khi chia nhóm" |
"Học sinh không hứng thú" | "Đổi chủ đề bài nói sang thứ các em tự chọn" |
Cột trái là cảm xúc. Cột phải là hành động. Chỉ cột phải mới đọc lại được vào tuần sau.
Vì sao ghi chú ngay sau tiết lại quan trọng với việc dạy chuỗi
Báo cáo tổng quan về dạy ngoại ngữ của Ofsted nhấn mạnh vai trò của luyện tập giãn cách — ôn lại kiến thức trong những khoảng ngắn rải qua thời gian dài — và của việc chủ động gợi nhớ kiến thức đã học.
Cả hai đều đòi hỏi giáo viên nhớ được học sinh đã hỏng ở đâu ở tiết trước. Nếu không có ghi chú, việc bố trí ôn lại đúng chỗ gần như không thể — chị sẽ ôn lại theo cảm giác chung, thường là ôn lại thứ chính chị thấy khó dạy chứ không phải thứ học sinh thấy khó học.
Một dòng "cả lớp vẫn quên -s ngôi thứ ba" ghi vào thứ Ba sẽ thành 3 phút ôn tập có mục tiêu vào thứ Năm.
Ba biến thể tuỳ tình huống
Khi dạy nhiều lớp cùng một bài. Thêm một dòng: "Lớp nào phản ứng khác?" Khi cùng một giáo án chạy tốt ở 7A và hỏng ở 7C, khác biệt đó chứa nhiều thông tin.
Khi đang chạy chu trình cải thiện. Thêm một con số: số lần dùng kỹ thuật đang tập trong tiết. Chỉ một chữ số.
Khi lớp có vấn đề về trật tự. Thêm dòng: "Lúc nào bắt đầu vỡ?" Ghi mốc thời gian. Sau hai tuần chị sẽ thấy quy luật — thường là cùng một khoảnh khắc trong tiết.
Ghi vào đâu
Cách đơn giản nhất: một cột trống bên phải giáo án. Nếu giáo án là một trang, cột ghi chú nằm ngay cạnh — không phải mở sổ khác.
Nếu dùng điện thoại: một ghi chú duy nhất, thêm dòng mới mỗi tiết. Ưu điểm là luôn có sẵn trong túi.
Cần tránh: một quyển sổ đẹp cất trong tủ. Bất kỳ thứ gì đòi hỏi đi lấy đều sẽ bị bỏ.
Dùng lại như thế nào
Ghi chú chỉ có giá trị nếu được đọc lại. Ba mốc đáng để mở ra:
Chủ nhật, 5 phút. Đọc lại dòng "lần sau đổi" của tuần vừa qua. Chọn một điều để làm trong tuần tới.
Trước khi soạn lại bài cũ. Nếu năm ngoái chị đã dạy bài này, ghi chú năm ngoái là thứ quý nhất chị có — quý hơn bất kỳ tài liệu nào tải trên mạng.
Cuối học kỳ. Lúc này chị có 80 dòng ghi chú thay vì một trang giấy trắng. Bản tự đánh giá viết từ đó sẽ vừa nhanh hơn vừa đúng hơn.
Bắt đầu từ đâu
Tiết tới, sau khi học sinh ra khỏi lớp, đừng đứng dậy ngay. Ngồi lại 60 giây và viết hai dòng.
Nếu không nghĩ ra gì cho dòng "lần sau đổi", viết "không đổi gì". Đó cũng là thông tin — và nó ngăn chị bỏ thói quen chỉ vì một tiết trôi chảy.
Nguồn tham khảo
Bài viết do V-Compass biên soạn, tham khảo từ:
Research review series: Languages, Ofsted — https://www.gov.uk/government/publications/curriculum-research-review-series-languages · Contains public sector information licensed under the Open Government Licence v3.0
High Impact Teaching Strategies, Victorian Department of Education — https://www.education.vic.gov.au (CC BY 4.0) · © State of Victoria (Department of Education)
Tài liệu hướng dẫn lập kế hoạch dạy học, NSW Department of Education — https://education.nsw.gov.au (CC BY 4.0) · © State of New South Wales (Department of Education)
Đây không phải bản dịch của bất kỳ tài liệu nào nêu trên.
