Có hai loại giáo án tồn tại song song trong hầu hết các trường.

Loại thứ nhất là bản nộp cho tổ chuyên môn: đầy đủ mục tiêu, chuẩn đầu ra, phân bổ thời gian từng phút, đôi khi ba bốn trang. Loại thứ hai là mảnh giấy giáo viên thực sự cầm khi bước vào lớp — thường là vài dòng ghi vội ở góc sổ.

Khoảng cách giữa hai loại này nói lên một điều: giáo án dài không phải công cụ dạy học, nó là văn bản hành chính. Và khi công cụ thật sự dùng chỉ là vài dòng nguệch ngoạc, thì đáng để thiết kế vài dòng đó cho tử tế.

Bài viết này bàn về giáo án một trang — bản mà giáo viên thật sự dùng.

Sáu thứ một giáo án dùng được phải có

Sở Giáo dục bang Victoria, trong tài liệu về các chiến lược giảng dạy tác động cao, mô tả cấu trúc một tiết học hiệu quả như sau: bắt đầu bằng phần tổng quan hoặc nhắc lại mục tiêu; nêu nội dung sẽ học và báo hiệu các chuyển đoạn; chỉ ra ý chính; và nhắc lại ý chính ở cuối tiết.

Từ khung đó cộng với thực tế lớp học Việt Nam, một giáo án một trang cần đúng sáu phần:

1. Kết thúc tiết, học sinh làm được gì

Một câu, bắt đầu bằng động từ. "Học sinh hỏi và trả lời được về thói quen hằng ngày bằng thì hiện tại đơn." Không phải "nắm được kiến thức về thì hiện tại đơn" — cái đó không kiểm tra được.

2. Bằng chứng nào cho thấy các em làm được

Đây là mục hay bị bỏ nhất, và cũng là mục quan trọng nhất. "Mỗi cặp hỏi và trả lời được ít nhất 4 câu mà không nhìn mẫu." Nếu không viết được câu này, mục tiêu ở phần 1 đang quá mơ hồ.

3. Các bước, kèm thời gian

Không quá 6 bước cho một tiết 45 phút. Nhiều hơn nghĩa là tiết học sẽ bị vỡ. Mỗi bước ghi số phút — và cộng lại phải bằng 45, không phải 60.

4. Chỗ nào dự đoán sẽ khó

Một dòng. "Học sinh hay quên thêm -s ở ngôi thứ ba." Việc viết ra trước giúp chị chuẩn bị sẵn cách xử lý thay vì loay hoay tại chỗ.

5. Có sẵn gì nếu thừa thời gian, cắt gì nếu thiếu

Hai dòng. Tiết học hiếm khi chạy đúng như dự kiến, và quyết định vội vàng lúc còn 5 phút thường là quyết định tệ.

6. Ghi chú sau tiết

Để trống khi soạn. Điền hai dòng ngay sau khi dạy xong.

Vì sao giới hạn một trang lại quan trọng

Một trang không phải để tiết kiệm giấy. Nó là ràng buộc thiết kế buộc chị phải quyết định.

Giáo án ba trang cho phép giữ lại mọi ý tưởng hay. Giáo án một trang buộc phải chọn. Và trong một tiết 45 phút với 40 học sinh, khả năng chọn cái gì bỏ cái gì quan trọng hơn khả năng nghĩ ra nhiều hoạt động.

Có một dấu hiệu đơn giản: nếu giáo án dài tới mức phải liếc lại nhiều lần trong tiết, nó đã quá dài. Bản dùng được là bản chị nhìn một cái là nhớ ra toàn bộ mạch tiết học.

Bốn lỗi thường gặp

Ghi hoạt động, quên ghi mục đích. "Trò chơi ghép từ — 8 phút" không cho biết trò chơi ấy phục vụ gì. Thêm ba chữ: "Trò chơi ghép từ — 8 phút — để ôn 10 chùm từ tuần trước." Khi bận, phần mục đích là thứ giúp chị quyết định có nên cắt hoạt động đó không.

Cộng thời gian ra hơn 45 phút. Rất phổ biến. Điểm danh, ổn định lớp, thu bài, chuyển đoạn — cộng lại thường mất 5–7 phút. Soạn cho 38 phút thực dạy sẽ sát thực tế hơn.

Không ghi ai làm gì. "Học sinh thảo luận" là mô tả mơ hồ nhất có thể. Ghi rõ: "Cặp đôi, bạn bên trái nói trước, 90 giây, đổi vai."

Bỏ trống mục ghi chú sau tiết mãi mãi. Hai dòng ngay sau tiết đáng giá hơn một bản phản tư dài viết vào cuối học kỳ, khi đã quên gần hết.

Mẫu giáo án một trang

Chép lại khung này vào sổ, hoặc tải bản in sẵn ở cuối bài.

```

LỚP ............  NGÀY ............  BÀI ..............................

  1. KẾT THÚC TIẾT, HỌC SINH LÀM ĐƯỢC GÌ

..........................................................

  1. BẰNG CHỨNG

..........................................................

  1. CÁC BƯỚC

....ph  ..................................................

....ph  ..................................................

....ph  ..................................................

....ph  ..................................................

....ph  ..................................................

....ph  ..................................................

  1. CHỖ DỰ ĐOÁN SẼ KHÓ

..........................................................

  1. NẾU THỪA THỜI GIAN: ....................................

NẾU THIẾU THỜI GIAN, CẮT: ...............................

  1. GHI CHÚ SAU TIẾT (điền sau khi dạy)

Chạy được: ...............................................

Lần sau đổi: .............................................

Soạn nhanh hơn: nghĩ theo chuỗi, không theo từng tiết

Một cách tiết kiệm thời gian đáng kể là soạn cả chuỗi 5 tiết cùng lúc thay vì mỗi tối soạn một tiết.

Lý do không chỉ là gộp việc cho nhanh. Báo cáo tổng quan của Ofsted về dạy ngoại ngữ nêu rõ rằng luyện tập giãn cách — ôn lại kiến thức trong thời gian ngắn, rải qua nhiều buổi — hiệu quả hơn luyện tập dồn vào một buổi. Báo cáo cũng nhấn mạnh vai trò của việc chủ động gợi nhớ lại kiến thức đã học từ trước.

Khi soạn từng tiết riêng lẻ, gần như không thể bố trí việc ôn lại một cách có chủ đích — mỗi tiết trở thành một đơn vị khép kín. Khi nhìn cả chuỗi 5 tiết cùng lúc, chị bố trí được: từ vựng dạy ở tiết 1 quay lại ở tiết 3, rồi lại xuất hiện ở tiết 5 dưới dạng khác.

Cách làm: một trang A4 nằm ngang, chia 5 cột cho 5 tiết. Mỗi cột ghi ba dòng — mục tiêu, ngôn ngữ trọng tâm, và ôn lại cái gì từ tiết trước. Dòng thứ ba là dòng quan trọng nhất và cũng là dòng hay bị bỏ nhất.

Bắt đầu từ đâu

Tiết tới, thử soạn theo khung sáu phần ở trên. Không thêm gì, không bớt gì.

Điểm cần chú ý nhất là phần 2 — bằng chứng. Nếu chị viết được một câu cụ thể về việc làm sao biết học sinh đã đạt mục tiêu, thì phần lớn tiết học đã tự sắp xếp được. Nếu không viết nổi câu đó, mục tiêu ở phần 1 cần viết lại cho rõ hơn trước khi nghĩ tới hoạt động.

Nguồn tham khảo

Bài viết do V-Compass biên soạn, tham khảo từ:

Đây không phải bản dịch của bất kỳ tài liệu nào nêu trên.